TARLADA 5 LİRA MARKETTE 25 LİRA BU FARK NEDEN
Her hafta pazara giden aynı soruyu soruyor.
Domates tarlada bu kadar ucuzken, markette
neden üç katına çıkıyor? Yanıtı tek bir
kalemde değil elbette... Zincirin her halkası
fiyata kendi payını ekliyor.
Bu sorunun yanıtını yazmak için öncelikle
sebze ve meyve ticaretinin, Türkiye'deki işleyiş
sistemini bilmek gerekir.Üretici ile son alıcı
arasındaki zincir halkalarının ÇOKLUĞUNU
tüketiciler bilmediği için şaşırıyor,şaşırmakta
da haklılar.
............
Bunların en başında kayıp ve fire gelir.
Üretici genelde doğrudan markete satamaz.
Üretici doğrudan son tüketiciye de satamaz,
çünkü uygulanmakta olan HAL YASASI buna
izin vermez.
Bu nedenle konuyu başka bir boyuttan ele
alacağım.
Tarlada toplanan ürünün neredeyse dörtte
biri sofraya varmadan eleniyor.
Nakliye sırasında ezilen,
çürüyen,
depoda beklediği sürede çürüyen,
sınıfta kalan meyve ve sebze doğrudan
maliyete yazılıyor. Tüccar ya da pazardaki
satıcı bu RİSKİ fiyata yansıtmak zorunda.
.............
Sebze ve meyvede tarladan toptancı hallere
taşınma sırasında, SOĞUK ZİNCİR
ZORUNLU olmadığı için üzeri açık kamyonla
yapılan taşıma, zaten ürünün çürümesine ve
kalitesinin bozulmasına neden oluyor.
.............
İkinci neden bitmek tükenmek bilmeyen aracı
zinciri.
.............
Üretici genelde doğrudan markete satamaz.
Önce hale geliyor,oradan toptancıya,oradan
semt pazarına ya da zincir marketin bölge
deposuna.
............
Her el değiştirmede komisyon,
nakliye,
depo ücreti biniyor.
4-5 aracılı bir sistemde fiyatın katlanması
kaçınılmaz.
.............
Nakliye ve enerji maliyetleri de önemli bir
etken.
............
Mersin'den İstanbul'a giden bir TIR'ın
mazotu,otoyol ve köprü geçiş ücretleri,
soğuk hava deposunun tükettiği elektriği,
işçinin yevmiyesi ayrı ayrı fiyatı artıran
girdilerdir.
...........
Mevsiminde bol olan ürün kışın sera
masrafıyla geliyor.
.............
Sık sık artan yakıt fiyatları da bu maliyeti
zincir boyunca çarpılarak büyütüyor.
...........
Dördüncü etken ise; standart ve ambalaj.
.........
Tarlada sandıklara giren domates ile
markette köpük tabakta streçlenmiş
domates aynı şey değil.
............
Boylama,yıkama,barkodlama,raf ömrünü
uzatan işlemlerin tümü ek maliyet olarak
fiyatı etkiliyor.
...........
Market ayrıca kira,
personel,
ıskarta payını da fiyata koyuyor.
............
Sonuncu etken ise zaman ve belirsizlik.
.............
Üretici hasat anında fiyatı kabul eder çünkü
ürün bekleyemez...
..........
Market ise iki hafta sonra satacağı ürünün
bugünkü riskini peşin fiyatlıyor.Hava,kur, ve
alep dalgalanması hepsi bu belirsizliğin
bedeli.
............
ÇÖZÜM NEDİR?
............
Saydığım bu etkenleri,aracıları ve masrafı
artıran tüm faktörleri ortadan kaldıracak olan
ÜRETİCİNİN TÜKETİCİ İLE buluşmasıdır.
...........
Kooperatifler,
üretici pazarları,
dijital satış kanalları aracıyı azalttıkça fark
kapanıyor.
...........
Aksi halde tarlada para etmeyen domates,
tezgahta lüks oluyor ve en çok kaybeden
iki taraf yani üreten ve alan oluyor.
